-Ezaugarri+lexikalak

Uretan gertatzen den uhinen teoria, Bizkaierarekin alderagarria dela esan dezakegu. Izan ere, harri bat laku batera boratzerakoan uretan uhinak sortzen direla ikus daiteke, zentrotik hasi eta iskinetaraino. Horixe bera gertatzen da hizkuntz sailean, baina, kasu honetan, uhinek berrikuntzak daramatzate. Hau horrela izanik, eta lehen esan bezala, uhinak iskinetara hedatzean, zenbait lekutara ez dira behar bezala iristen. Ondorioz, Bizkaiera ez da askotan erdialdeko euskalkietan gertatzen diren berrikuntzez ohartuko eta horregatik forma arkaiko asko kontserbatzen dituzte beren hizkuntzan.
 * __Uhinen teoria__:**

1. Bizkaierak bere-berea den lexikoa dauka. a. batzuetan beste euskalkietan erabiltzen direnen aldaerak dira:

(EB) gutxi > gitxi (B) (EB) berri > barri (B) (EB) erabaki > erabagi (B)

b. eta besteetan bizkaieraz bakarrik erabilitakoak: berba, begitandu, lakar, geriza, idako...

2. Hil, aste eta urtaroen izenak bereziak dira bizkaieraz: a.hilak:

(EB) abendua > gabonila (B) (EB) otsaila > zezeila (B) (EB) ekaina > bagila (B)

b.astegunak:

(EB) asteartea > martitzena (B) (EB) larunbata > zapatua (B) (EB) igandea > domekea (B)

c. urtaroak:

(EB) udaberria > udabarria (B) (EB) udazkena > udagoiena (B)

3. Testuetako lexikoa:

(EB) Gabe > bako (B) (4. testua, 8.lerroa) (EB) Amona > Amama (B) (5. testua, 2.lerroa) (EB) Idatzi > escribidu (B) (5.testua, 6.lerroa) (EB) Aitona > Aitita (B) (5.testua, 7.lerroa)

//__Bizkaieraren berezko lexikoa:__//


 * abade** 'apaiza'
 * adikune** 'begirada'
 * aditzen emon** 'aditzera eman'
 * ailagina** 'adina'
 * aitita** 'aitona'
 * aizta** 'ahizpa'
 * akabu** 'amaiera'
 * akordatu** 'esnatu'
 * amatatu** 'itzali'
 * andrakila** 'panpina'
 * andrakume** 'emakumea'
 * aratuste** 'inauteria'
 * arbindu** 'urduritu'
 * ardi** 'arkakusoa, kukusoa'
 * arrakalatu** 'pitzatu'
 * arrasti** 'ilunabarra'
 * asaskatu** 'atseden hartu'
 * atzamar** 'hatza'
 * auska** 'borroka'
 * autu** 'solasa'
 * behargin** 'langilea'
 * beilegi** 'horia'
 * belu** 'berandu'
 * berakatz** 'baratxuria'
 * berbaldun** 'berritsua'
 * berbatu** 'hitza eman'
 * berbeta** 'hizketa'
 * beresi** 'txara, sastraka'
 * betsein** 'begi-ninia'
 * bizien** 'minbizia'
 * bizio** 'hesteetako zizarea'
 * bolu** 'errota'
 * dandarrez** 'arrastaka'
 * dongaro** 'gaiztakeriaz'
 * droga** 'iskanbila'
 * edozelan** 'edonola'
 * ei** 'omen'
 * elai** 'enara'
 * enparau** 'gainerakoa'
 * erdu** 'zatoz(te)'
 * esangin** 'esanekoa'
 * eskegi** 'eseki'
 * eskuma** 'eskuina'
 * etxagun** 'etxeko jauna?
 * eurrez** 'ugari'
 * galanto** 'galanki'
 * gangar** 'gandorra'
 * gatzatu** 'mamia, esne gatzatua'
 * geun** 'amaraun handia'
 * ginarra** 'txilarra'
 * ginoan** 'heinean, neurrian'
 * gizaldra** 'giza taldea'
 * gonburu** 'mukuru'
 * gosekil** 'guztiz behartsua'
 * hiltamu** 'agonia'
 * hozkirri** 'hotzikara'
 * isuski** 'erratza'
 * itzarrik** 'esna'
 * ixi** 'ixo'
 * jagi** 'jaiki'
 * jagon** 'zaindu'
 * jesarleku** 'jarleku'
 * laskitu** 'hondatu'
 * likin** 'itsaskorra, likatsua'
 * loba** 'iloba'
 * lotsabako** 'lotsagabe'
 * mamurtu** 'murtxikatu'
 * mehaztu** 'bakandu'
 * min** 'mihia'
 * mokil** 'mokorra, sokila'
 * neba** 'emakume baten anaia'
 * odoloste** 'odolki'
 * ogasun** 'ondasuna'
 * ogigazta** 'erbinude'
 * olgatu** 'jostatu'
 * orainen** 'orina'
 * orakada** 'besarkada'
 * orakarri** 'euskarria'
 * oratu** 'heldu'
 * osatu** 'sendatu'
 * pizta** 'makarra'
 * polito** 'aski egoki'
 * postura** 'apustua'
 * puxika** 'maskuria'
 * sama** '1 lepoa. 2 eztarria'
 * sats** 'simaurra'
 * sats** 'simaurra'
 * troinu** 'korapiloa'
 * trokatu** 'bihurritu'
 * txarto** 'gaizki'
 * txatxar** 'kaskarra'
 * txiker** 'txikia'
 * txiko** 'moxala'
 * txindor** 'txantxangorria'
 * txirritxirri** 'kilkerra'
 * unada** 'bolada'
 * urkuldu** 'aletu'
 * zantzo** 'irrintzia'
 * zaputz** 'lepondoa'