Bizkaiera

Jakina da bizkaieraren barruan azpieuskalkiak daudela. Gaur egun gehien erabiltzen den sailkapena Luis Luziano Bonaparte printzearena da, 1869. urtean egindakoa. Ddena dela, Bonapartek arazoak eduki zituen behin betiko sailkapena egokitzeko eta beste hiru egin zituen aurretik. Honek erakusten digu zeintzuk diren euskalki eta azpieuskalkien arteko mugak. Hemen dituzue Bonapartek egindako sailkapenak (parentesien artean azpi-euskalki bakoitzeko hizkerak): 1. go sailkapena, 1861-1863 Euskal Dialektologiaren Hastapenak Ekialdeko bizkaierea (Markina, Bergara) Mendebaldeko bizkaierea (Bermeo, Gatzaga, Arratia) Erdialdeko bizkaierea (Gernika, Arrigorriaga, Plentzia-Laukiz, Otxandio) 2. sailkapena, 1866-1868
 * [[image:http://www.bizkaiera.com/images/mapa1.gif width="412" height="363"]] ||

Euskal Dialektologiaren Hastapenak Ekialdeko bizkaierea (Markina, Bergara, Elorrio) Mendebaldeko bizkaierea (Bermeo, Arratia, Orozko, Plentzia, Gernika, Arrigorriaga, Otxandio) Gipuzkoako bizkaierea (Gatzaga) 3. sailkapena, 1868-1869

Euskal Dialektologiaren Hastapenak Ekialdeko bizkaierea (Markina, Elorrio) Mendebaldeko bizkaierea (Bermeo, Arratia, Orozko, Plentzia, Gernika, Arrigorriaga) Gipuzkoako bizkaierea (Bergara, Gatzaga) 4. sailkapena, 1869

Euskal Dialektologiaren Hastapenak

Ekialdeko bizkaierea (Markina) Mendebaldeko bizkaierea (Bermeo, Arratia, Orozko, Plentzia, Gernika, Arrigorriaga, Otxandio) Gipuzkoako bizkaierea (Bergara, Gatzaga)


 * Mendebaldeko bizkaiera:**

Azpi-euskalki honen barruan zazpi bereizten dira. Ondoren izena eta bakoitzean hitz egiten den herrien berri ematen da, eta horretaz gain Yrizarrek 1970. urtean bakoitzaren gainean emandako datu soziolinguistikoak : Gernikako hizkera: Zornotza, Gernika-Lumo, Urbina, Mungia, Durango, Abadiño, Arrieta, Berriz, Fruiz, Mañaria, Garai, Maruri, Morga, Errigoiti (45.000 hiztun, populazioaren %69a). Bermeoko hizkera: Bermeo, Mundaka, Busturia, Murueta, Elantxobe, Ereño, Ibarrangelua, Arteaga, Sukarrieta, Natxitua, Ea (19.000 hiztun, populazioaren % 77a). Arratiako hizkera: Zeanuri, Areatza, Igorre, Dima, Arantzazu, Lemoa, Bedia, Artea, Larrabetzu, Igorre (12.000 hiztun, populazioaren % 89a).

Orozkoko hizkera: Orozko, Baranbio-Lezama (2.000 hiztun, populazioaren % 74a).

Plentziako hizkera: Bakio, Plentzia, Gorliz, Urduliz, Gatika, Berango, Getxo, Laukiz, Lemoiz, Leioa, Sopela, Derio, Loiu, Sondika, Zamudio (24.000 hiztun, populazioaren % 27a).

Arrigorriagako hizkera: Galdakao, Basauri, Ugao, Arakaldo, Arrigorriaga, Arrankudiaga, Zeberio, Etxebarri, Laudio (8.000 hiztun, populazioaren % 7a).

Otxandioko hizkera: Otxandio, Olaeta (Aramaio), Ubidea eta Elosu (Legutiano) (1.300 hiztun, populazioaren % 49a).




 * Ekialdeko eta Markinako bizkaiera:**

Azpi-euskalki honetan ez da hizkerarik bereizten. Hauek dira azpi-euskalki honetan hitz egiten duten herriak: Markina-Xemein, Markina-Etxebarria, Amoroto, Arbatzegi-Gerrikaitz, Berriatua, Ea, Elorrio, Ermua, Gizaburuaga, Ipazter, Lekeitio, Mallabia, Mendexa, Aulesti, Ondarroa, Zaldibar. Yrizarrek emandako datuen arabera 1970. urtean 32.000 lagunek hitz egiten dute hemengo hizkeran, populazioaren % 58ak hain zuzen.




 * Gipuzkoako bizkaiera:**

Azpi-euskalki honetan hizkera bi bereizten dira: Bergarako berbetea eta Gatzagakoa. Lehenengoan herri hauek daude: Bergara, Eibar, Elgoibar, Elgeta, Oñati eta Soraluze. Yrizarren arabera (1970. urtean) guztira ia 40.000 euskaldunek erabiltzen zuten hizkera hau, eskualde osoko populazioaren erdia. Gatzagako hizkeran, berriz, herri hauek dauzkagu: Gipuzkoan, Gatzaga, Aretxabaleta, Eskoriatza eta Arrasate, eta Araban, Aramaio eta Barrundia. Ia 20.000 hiztun ditu, populazioaren erdia, nahiz eta Barrundia aldean gaur egun guztiz galduta egon bertako hizkera.